B. Kəskin daşlı xolesistitin ən çox rast gələn ağırlaşmalarından biri (15-20%) xoledoxolitiazdır. Ona görə də ilk növbədə xoledox daşından şübhələnmək lazımdır. Sadalanan digər patologiyalar da sarılıq törədə bilərlər, lakin bunları xoledoxolitiaz inkar olunduqdan sonra araşdırmaq məsləhətdir

C. Öd yollarında havanın mövcudluğu boşluqlu orqanlarla əlaqənin və ya infeksiyanın olduğunu göstərir ki, bunun da üç növü var: biliodigestiv fistullar, bilioenterik anastomozlar və ya sfinkterotomiya, emfizematoz xolangit. Daşın öd kisəsi divarına və ya qaraciyərxarici öd yolunun divarına uzunmüddətli təzyiq etməsinin nəticəsi olaraq divar nekrozu və yaxınlıqdakı mədə-bağırsaq traktı seqmentinə (12 b.bağırsaq, nazik, yoğun bağırsaq, mədə) patoloji yol (fistula) açıla bilir. Buna bilio-enterik fistul deyilir

D. Dəri, skleraların və sеlikli qişaların sarı rəngdə olması və ya olmaması sarılığı təsdiq və ya inkar еtmir. Sarılığın təsdiqi üçün qanda hipеrbilirubinеmiya olmalıdır. Çünki örtük toxumaların saralması hipеrbilirubinеmiya olmadan da mümkündür və zəif hi-pеrbilirubinеmiyada (<40 mmol/l) sarılıq olmaya da bilər

B.Dəri, skleraların və sеlikli qişaların sarı rəngdə olması və ya olmaması sarılığı təsdiq və ya inkar еtmir. Sarılığın təsdiqi üçün qanda hipеrbilirubinеmiya olmalıdır. Çünki örtük toxumaların saralması hipеrbilirubinеmiya olmadan da mümkündür və zəif hipеrbilirubinеmiyada (<40 mmol/l) sarılıq olmaya da bilər. Qələvi fosfataza yalnız xolestatik sarılıqlarda artır. Sidikdə hiperbilirubinemiya mexaniki sarılığı digərləri ilə diferensa-siya üçün istifadə edilir, hazırda az hallarda lazım gəlir

E. Jilbert sindromu, Krigler-Najjar sindromlarında, hemolizdə əsasən birləşməmiş bilirubin fraksiyası artır. Hepatitlər üçün həm birləşmiş, həm də sərbəst bilirubinin artması xarakterikdir. Mexaniki sarılığın erkən dövrlərində birləşmiş bilirubin, sonra isə hər ikisi artır

B. Birləşmiş bilirubinin təkbaşına və ya sərbəst bilirubinlə birlikdə artması, yanaşı xolestaz enzimlərinin (QF, QQT) artması, qaraciyər enzimlərinin normada olması və ya nisbətən artması xolestatik sarılıq kimi qəbul olunur. Xolestatik sarılığın isə iki növü var: tıxanma (obstruktiv, ekstrahepatik, mexaniki) və intrahepatik. Xolestatik sarılıq təyin olunan hallarda isə ilk növbədə tıxanmanın olub-olmadığı araşdırılmalıdır. Hеç bir laborator və ya klinik üsulla tıxanmanı intrahеpatik sarılıqdan ayırmaq mümkün dеyil. Bunların ayrımındakı ən önəmli əlamət öd yollarında manеə və gеnişlənmədir.

Çox az hallarda (müvəqqəti tıxanma, düşən daş, «qapaqşəkilli daş», aktiv azalan sarılıq, sarkoidoz, sirroz) böyük öd yollarında gеnişlənmə görünməyə bilər.

D. Kəskin xolangit xoledoxolitiazın təhlükəli ağırlaşmasıdır və təcili müalicə olunmazsa sepsisə və poliorqan yetməzliklərinə səbəb ola bilir. Kəskin xolangit - "öd yollarındakı təzyiqli irindir" və ya "kəskin xolangit = tıxanma + infeksiya hipertenziya ± sepsis".

C. Kəskin xolangit özünü əksər hallarda (70%) klassik Charcot triadası ilə biruzə vеrir: sağ qabırğaltı nahiyyədə ağrı, sarılıq (80%) və hərarət (üşütmə ilə və ya üşütməsiz, (95%).

C. Xoledox daşlarının müəyyən etmək üçün ən dəqiq üsullar MRT, əməliyyatdaxili xolangioqrafiya, endoskopik retroqrad xolangioqrafiya, endoskopik və laparoskopik USM-dir. Transabdominal USM-in xoledoxolitiazda həssalığı aşağıdır (50%), USM-də xoledox daşını və dolayı əlamət olan genişlənməni görmək mümkündür, lakin inkar etmək çətindir. USM azinvaziv, ucuz və tez başa gələn müayinə kimi öd yolları patologiyalarını yoxlamaq üçün ilkin müayinə üsuludur. Xoledox patologiyasına böyük şübhə olarsa və ya xoledox patologiyasını inkar etmək lazım gələrsə dəqiq müayinə üsullarının biri seçilə bilər. KT-nin həsasslığı isə daha azdır (20%).

E.Xoledox daşlarının müəyyən etmək üçün ən dəqiq üsullar MRT, əməliyyatdaxili xolangioqrafiya, endoskopik retroqrad xolangioqrafiya, endoskopik və laparoskopik USM-dir. Bu üsullar arasında MRXPQ invaziv olmadığı üçün son illər daha çox tövsiyə olunur, həsasslığı və spesifikliyi yüksəkdir (96%-dən yuxarı).

B. Kəskin xolesistit öd kisə¬sinin kəskin iltihabı olub əksər hallarda (90%) öd daşının kisə axacağında pərçimlən¬məsi nəticəsində, az hallarda isə ümumi ağır xəstəlik və əməliyyatlardan sonra meydana gəlir.

D. Öd kisəsinin kəskin iltihabında əsas başladıcı və aparıcı patomexanizm divar işemiyasıdır. Bunu iki mexanizm törədə bilir: kisədaxili hipertenziya və birincili qan dövranı pozulması. Hiper-tenziya adətən öd daşlarının kisə axacağında ilişməsinə bağlı meydana gəlir. Daşlar bir tərəfdən tıxanma, digər tərəfdən isə selikli qişada qıcıqlanma və sekresiya törədərək hipertenziyaya səbəb olurlar. Hipertenziya divar işemiyasına, bu isə aseptik iltihabın inkişafına səbəb olur. İnfeksiya adətən iltihabi prosesə ikincili olaraq qoşulur və prosesi ağırlaşdırır.

C. Daşlı xolesistit xəstələrin təxminən yarısında spontan olaraq 7-10 gün ərzində sönür, digər yarısında isə infeksiyon və digər ağırlaşmalar baş verir. Tıxanmanın aradan qalxması spontan sönmədə əsas rol oynayır. Bu mexanizmdən praktikada da istifadə edilir. Belə ki, əməliyyat mümkün olmayan kəskin xolesistitli xəstələrdə prosesi söndürmək üçün dekompressiya tətbiq edilir.

D. Meyo-Robson simptomu kəskin pankreatitdə rast gəlir, digər əlamətlər kəskin xolesistitdə rastlanır.

E. Kəskin xolesistitdə iltihabı söndürə bilən yeganə vasitə mənfəzdaxili hipertenziyanın aradan qaldırılmasıdır. Antibiotik və digə müalicələr kəskin xolesistiti söndürmür, adətən infeksiyon ağırlaşmaları azalda bilir. Əməliyyata əks göstərişi olan yaşlı xəstələrdə iltihabı söndürmək üçün dəridən keçən üsulla xolesistomiya edilr, 1,5-2 ay sonra xəstənin ümumi vəziyyəti düzələrsə xolesitektomiya əməliyyatı edilir.

D. Kəskin xolesistitin radikal müalicəsi xolesistektomiyadır və laparoskopik üsul ilk seçimdir. Xolesistoyeyuno-stomiya kəskin xolesistitdə istifadə olunmaz, digər müalicələr isə ağırlaşmaların müalicə və profilaktikası üçündür.

A. Dəridən və qaraciyərdən keçən xolangiyoqrafiyanın ixtisaslaşmış mütəxəssis tərə¬findən aparılmasına baxma¬yaraq iri çaplı qaraciyər damarlarının və öd yollarının zədələnməsi mümkün¬dür. Bu¬nun nəticəsində qanaxma, öd peritoniti, xolangit, kəskin pankreatit baş verə bilər

D. Oksalatlar sidik yollarında çox rast gəlir. Öd yollarında rast gəlmirlər

D. Təkrarlayan mexaniki sarılığın ən çor rast gələn səbəbləri xoledoxda ventil daşlar və Vater məməciyinin törəməsidir. Xoledoxun ventil tipli daşı olanda fasiləli sarılıq baş verir, yəni xoledox bloku müvəqqəti aradan qalxdığı üçün sarılıq əlamətləri azalır.

C. ERXPQ həm diaqnostik, həm də müalicə məqsədli yerinə yetirilir. Son illər MRXQ və endoskopik USM-in geniş tətbiqi ilə əlaqədar diaqnostik istifadə ciddi şəkildə azalmışdır. Müalicə məqsədi ilə ERXPQ xoledox və pankreas daşlarında, axacaq daralma-larında, stend qoymaq üçün tətbiq edilr. O cümlədən biliar mənşəli kəskin pankreatitlərdə erkən 48 saatda ERXPQ ilə xoledox patologiyasına müdaxilə (sfinkterotomiya, daşçıxarma) kəskin pankreatitin gedişini yaxşılaşdıra bilir. Duodenumun divertikullarında ERXPQ təhlükəli olur (perforasiya) və ya texniki çəhətdən çox çətin olur.

B. Parasimpatik stimulyasiya, xolesistokinin və motilinlə yanaşı xolinomimetiklər (prozerin, metklopramid) flavonoidlər (fumaria) və s. öd kisəsi yığılmasını artırırlar. Simpatik stimulyasiya, vazointestinal pepdid, somatostatin, xolinoblokatorlar (buskopan), spazmolitiklər kisənin yığılmasını azaldırlar. Xolesistokinin öd kisəsinin saya əzələlərinin yığılmasına və paralel olaraq Oddi sfinkterinin boşalmasına səbəb olan ən güclü amildir. Sekretin öd ifrazını artırır, mədə turşusu öd kisəsinə birbaşa təsir etmir

B.Xolestatik sarılığı olan xəstələrdə növbəti məsələ sarılığın intrahepatik, yoxsa tıxanma mənçəli olduğunu araşdıraqdır. Bunun üçün ilk müayinə USM-dir. USM-də qaraciyərdaxili öd yollarının geniş görünməsi tıxanma sarılığını göstərir. Normal görünməsi isə mexaniki sarılığa şübhəni azaldır, lakin inkar etmir. Çünki bəzi mexaniki sarılıqlarda öd yolları genişlənməyə bilir (sirroz, düşən daş, sarkoidoz, sklerozlaşdırıcı xolangit və s). Belə halda isə dəqiq xolangiyoqrafiyalar aparılır (MRXQ ilk seçimdir).

C. Perkutan transhepatik xolangiostoma (PTX) öd yollarının dekompresisiyası üçün aparılır. Bu üsul öd yollarının cərrahi və ya endoskopik yolla drenaj etmək və stend qoymaq mümükün olmayan tıxanmalarında (törəmələr, strikturlar və s) aparılır.

E PTXQ seqmentar və daha iri ödçıxarıcı yolların patologiyalarının diaqnostikasında nadir də olsa tətbiq edilir (adətən digər üsullar yetərsiz qalarsa). Parenximatoz qaraciyər xəstəliklərində, o cümlədən xronik hepatitin müayinəsində isə istifadə olunmur.

A. Mədə-bağırsaq qanaxmaları qarının travmalarından sonra baş verə bilər. Xəstədə travmadan sonra qanaxma ilə bərabər sarılığın olması Hemobiliya ehtimalını artırır. Hemobiliya öd yollarının və damarların zədələnməsi nəticəsində meydana gəlir ki, bu da ən çox travmalarda, öd yolları müdaxilələrində, portal hipertenziv bilopatiyalarda (öd yolları venalarının varikozu) rast gəlir. Öd yollarına axan qan mexaniki sarılıq törədir, bağırsağa tökülərək mədə bağırsaq qanaxması kimi özünü biruzə verir. Xolangit sarılıq verir lakin qanaxma nadirdir, stress xoraları qanaxma verər, lakin sarılıq verməz, 12bb xorasının perforasiyası qanaxma verməz (əgər yanaşı qanaxma yoxdursa), dalaq partlaması mədə-bağırsaq yox qarındaxili qanaxma verər.

B. PTXQ invaziv müayinə metodu olduğu üçün həm damarların həm də öd yollarının zədələnməsi nəticəsində hemobiliyaya səbəb ola bilər. Hemobiliya və öd sızıntıları PTXQ-nin ən çox rast gələn ağırlaşmalarıdır.

D. Ultrasəs müayinəsi xoledoxda daş göstərirsə daş var deməkdir. Lakin daşların sayını, ölçüsünü və yanaşı patologiyaları dəqiqləşdirmək üçün daha dəqiq müayinə kimi MRXQ seçilir. ERXPQ daha çox müalicə məqsədi ilə yerinə yetirilir. KT-nin xoledox daşlarında həssaslığı aşağıdır, venadaxili xolangioqrafiya hazırda çox nadir istifadə edilir.

B. Qarın patologiyalarında ilkin müayinələrə klinik, laborator və USM aiddir.

B. USM-də xoledox patologiyası görünərsə səbəbini və xarakterini dəqiqləşdirmək üçün ikinci pillə müayinə kimi MRXQ lazımdır. ERXPQ və PTXQ daha çox müalicə məqsədi ilə yerinə yetirilir. KT-nin xoledox daşlarında həssaslığı aşağıdır, venadaxili xolangioqrafiya hazırda çox nadir istifadə edilir.

E. USM-də xoledox patologiyası görünərsə səbəbini və xarakterini dəqiqləşdirmək üçün ikinci pillə müayinə kimi MRXQ lazımdır. ERXPQ və PTXQ daha çox müalicə məqsədi ilə yerinə yetirilir. KT-nin xoledox daşlarında həssaslığı aşağıdır, venadaxili xolangioqrafiya hazırda çox nadir istifadə edilir.

A. Angioqrafiyanın öd yolları patolofiyalarında yeri çox azdır, qaraciyər patologiyalarında isə az istifadə edilir, xüsusən xəstəliyin damar patologiyası ilə əlaqəsini təsdiq və ya inkar etmək üçün aparılır (Baddi - Kiari, portal vena trombozu, arterial tromboz, arterio-venzo fistula, anevrizma). Sadalanan digər üsulların xoledox patologiyalarında diaqnostik və müalicəvi yeri var.

D. Nazik bağırsaq rezeksiyasından sonra öd turşularının dövranı pozulur, kontraseptivlərin qəbulu qanda və öddə xolesterini artırır, aortal qapaq əməliyyatı sonrası və oraq hüceyrəli anemiyada eritrositlərin parçalanması artır və öd daşı yaranma ehtimalı yüksəlir. Xoralı kolitin öd daşı ilə əlaqəsi çox azdır bununla əlaqəsi yoxdur.

C. Qaraciyər transplantasiyası zamanı öd kisəsi çıxarıldığı üçün sonrakı xolesistolitiazın yaranması mümkün olmur.

D. Xolesterinin öddə həllində lesitinin, xolesterinin və öd turşularının konsentrasiyasının miqdarı önəmlidir. Bilirubinin miqdarının isə rolu yoxdur.

C. İfadə edilən klinik mənzərə öd sancısına oxşayır və 6 saatdan çox davam edən öd sancısı adətən kəskin xolesistiti göstərir. Leykositoz və gərginlik kəskin iltihabın əlamətləridir. Kəskin xolesistitin ən çox rast gələn səbəbi isə öd daşlarının kisə axacağında tıxanma törətməsidir. Öd yollarının şişləri və qaraciyər törəmələri adətən biliar sancı şəkilində biruzə verməz. Biliar diskineziya öd sancısı ilə biruzə verir, lakin kəskin iltihab əlamətləri törətmir.

E. Kəskin xolesistitin iki səbəbi var: daş və daşsız. Öd daşları kəskin xolesstitin ən çox rast gələn səbəbidir (90%-dən çox). Daşlar öd kisəsi axacağnda tıxanma törədərək hipertenziya, işemiya və iltihaba səbəb olurlar. Daşsız səbəblər isə birincili olaraq kisə divarının mikrosirkul-yasiyasını pozaraq işemiya və nekroz törədirlər. Daşsız səbəblərə sepsis, ağır əməliyyatlar, yayğın damardaxili laxtalanma ilk sıralarda durur.

B. Qarında ağrısı olan bütün xəstələrdə ilk olaraq klinik, laborator (qanın ümumi analizi) və USM edilir. USM tez, ucuz, qeyri-invaziv və informativ olduğuna görə ilkin müayinə sayılır. Tomoqrafik və invaziv müayinələr ikinci pillə müayinələrdir. İcmal rentgenoqrafiya, USM və tomoqrafiyaya nisbətən az informativdir və az istifadə olunur. Xolesistoqrafiya adlanan üsul hazırda istifadə olunmur, sadəcə tarixdə qalır.

A. E.coli kəskin xolesistitlərdə bakterial səbəblər arasında birinci yerdədir.

C. Şəkərli diabeti olan xəstələrdə angiopatiyalar və tromboza meyillik olduğuna görə kəskin xolesistitin gedişi ağr və sürətli olur. Belə xəstələrdə destruktiv və emfizematoz xolesistit tez baş verir və daha çox rast gəlir. Bunu nəzərə alaraq bəzi klinisistlər asimptomatik öd daşı olan diabetli xəstələrdə profilaktik xolesistektomiya tövsiyə edirlər.

C. Yaşından asılı olmayaraq kəskin xolesitit diaqnozu qoyulmuş xəstələrdə ilk seçim 12-24 saat ərzində laparsopik xolesistektomiyadır. Əməliyyata əks göstəriş olarsa alternativ yollar seçilə bilər (konservativ, xolesistostoma). Anti-biotikoterapiya kəskin xolesistiti müalicə etmir, ağırlaşmasını azalda bilir, xolesitostomiya isə iltihabı söndürə bilir, lakin rezidivi aradan qaldıra bilmir.

B. Kəskin xolesitit diaqnozu qoyulmuş xəstələrdə ilk seçim 12-24 saat ərzində icra olunan laparsopik xolesist-ektomiyasır. Əməliyyata əks göstəriş olarsa alternativ yollar seçilə bilər (konservativ, xolesistostoma).

A. Şəkərli diabet zamanı kəskin xolesistit baş verərsə kisə divarında mikrosirkulyasiya daha tez pozulduğu üçün divar destruksiyası erkən baş verir və perforasiya riski artır. Digər tərəfdən anaerob infeksiya ehtimalı da bu xəstələrdə daha yüksəkdir. Ona görə də şəkərli diabetli xəstədə kəskin xolesistit aşkarlanarsa erkən müdaxilə vazkeçilməzdir.

A. Ürək yetməzliyi olan xəstələrdə kəskin xolesistit ürəyin fəaliyyətini daha da pozur. Lakin bu xəstələrdə əməliyyat risqi yüksəkdir və xolesistektomiya əks göstəriş hesab edilir. Bunu nəzrə alaraq kəskin xolesisti və ürək yetməzliyi olan xəstələrdə aztravmatik üsul kimi perkutan xolesistostomiya tövsiyə edilir. İltihab söndükdən və ürək fəaliyyəti yaxşılaşdıqdan sonra xolesistektomiya edilir.

D. Daşlı xolesisit daha çox 40 yaşdan yuxarı qadınlarda rast gəlir. Digər ifadələr kəskin xolesistit üçün xarakterikdir.

B. Kəskin xolesitit perforasiya, peritonit, abses, öd fistulu, xoledoxolitiaz, sepsislə ağırlşa bilər, lakin miqrasiyaedən tromboflebit Burger xəstəliyində və pankreatitdə rastlanır.

C. Öd yollarında hava üç səbəbdən ola bilir: bilio-enterik fistula, bilio-enterik anastomoz və infeksiya. Bu xəstədə kəskin xolesistit klinikası və öd kisəsi səviyyəsində havanın olması ilk nəvbədə emfizematoz xolesititi düşündürür. Emfizematoz xolesistit şəkərli xəstələrdə daha çox rast gəlir, bu zaman anaerob flora səbəbindən öd kisəsində qaz görünə bilər. Belə xəstəlrdə təcili xoesistektomiya lazım gəlir.

D. Pankreas başının inoperabel xərçəngi olan xəstələrdə mexaniki sarılığı aradan qaldırmaq məqsədi ilə öd kisəsi biliodigestiv yanyolların yaradılması üçün istifadə oluna bilər, ona görə saxlanmalıdır.

E. Qaraciyər sirrozu olan xəstədə öd daşı varsa aşağıdakı qayda tətbiq edilr. Daş asimptomatikdirsə todxunulmur. Daş simptomatikdirsə qaraciyərin vəziyyətinə görə taktika seçilir. Kompensator sirrozda standart laparoskopik xolesistektomiya ilk seçimdir. Əməliyyat qanaxmalı olarsa hissəvı xolsesistektomiya edilir (kisənin qaraciyər divarı saxlanılır, selikli qişası koaqulyasiya edilir). Kəskin xolesistiti və dekompensator qaraciyər sirrozu olanlarda isə ən doğru seçim qaraciyər transplantasiyasıdır. Transplantasiya mümkün deyilsə konservativ müalicə və ya xolesistostomiya edilr.

D. Emfizematoz xolesititdə öd kisəsi divarında destruktiv proses sürətlə inkişaf etdiyi üçün təcili xolesistektomiya mümkün qədər tez aparılmalıdır.

A. Bu diabetli xəstədə əvvəllər çox güman ki, öd yolları ilə nazik bağırsaq arasında daş hesabına fistula yaranmışdır. Hal-hazırda isə bağırsağa miqrasiya etmiş öd daşı nazik bağırsaq tıxanmasına səbəb olmuşdur.

A. Bilio-enterik fistulalar qastrointestinal sistemdə daha çox 12 b.bağırsaqda görülür.

D. Mirizzi sindromu dedikdə kisə axarındakı daşın xoledoxu tıxaması və sarılıq törətməsi nəzərdə tutulur. Klassik olaraq Mirrizzi sindromunun iki tipi ayrıd edilir. Birinci tip Mirrizi sindromunda kisə axacağı xoledoxa paralel yerləşir və kisə axarında olan daş xoledoxu sıxaraq mexaniki sarılıq törədir. İkinci tip Mirrizzi sindromunda isə kisə boyninda yerləşən böyük daş kisə boynunu və xoledox divarını nekroza uğradır və hər ikisinin mənfəzini tıxayır. Bu hala xolesisto-xoledoxeal fistul da deyilir.

C. Sarılıq, qələvi fosfatazanın yüksək olması, anamnezdə xolesistektomiya öd yolları patologiyasına, üşütmə, hərarət və leykositoz isə xolangitə şübhəni artırır.

E. Kəskin xolangitin baş verməsi üçün əsas şərt magistral öd yollarında durğunluqdur. Sistik kanaldakı daş kisədə durğunluq və kəskin xolesistit törədər, xolangit törətməz. Digər səbəblər isə xoledoxda staz törətdiyi üçün xolangitə səbəb ola bilər

B. Xolangitin müalicəsində əsas prinsiplər dekompressiya, antibiotikoterapiya və infuziyon terapiyadır. Dekompressiya üçün sfinkterotomiya, stend, nazobiliar drenaj, transhepatik drenaj, T-drenaj istifadə edilə bilər. Xolesistostomiya isə yanaşı, ağır xəstəlikləri olan xəstələrdə kəskin xolesistitin müalicəsində aparılır

B. Xolesistektomiya əməliyyatında önəmli mərhələlərdən bir kisə arteriyasının bağlanmasıdır. Arteriya cystica sağ qaraciyər arteriyasından ayrıldığı üçün, diseksiya vaxtı bu damar zədələnə və ya səhvən bağlana (kliplənə) bilər. Belə hal normal anatomiya dəyşmiş hallarda (kəskin xolesistitli, anomaliyalar), disekiya çətinliyində (fibrotik kisə, fibrotik boyun) daha çox baş verir

D. Xoledoxda daş xolesistektomiya əməliyyatından əvvəl və ya əməliyyat vaxtı tapılarsa biretaplı laparoskopik (lapaoskopik xolesistektomiya və xoledoxolitotomiya) və ya iki etaplı laparo-endoskopik (laparokopik xolesistektomiya və endoskopik sfinkterotomiya və daşçıxarma) yollardan biri seçilir. Xoledox daşı əməliyyatdan sonra tapılarsa ən doğru yol endoskopik sfinkterotomiya və daşın çıxarılmasıdır. Digər üsullar endoskopik üsulun başarısız olduğu halda tətbiq edilir.

C. Haptoqlobin əsasən hemolitik sarılıqlarda yüksəlir və hemolizin xarakterik göstəricisi sayılır. Digərləri isə hər növ sarılıqlarda yüksələ bilir

E. Portal hipertenziya birbaşa olaraq sarılıq törətməz

B. Xoledoxdakı daşların əksəriyyəti öd kisəsindən miqrasiya edən ikincili daşlardır.

C. Kəskin xolesistitdə aparıcı mexanizm divar işemiyasıdır ki, bu da daşlı xolesisttilərdə tıxanma və hipertenziya nəticəsində, daşsız xolesis-titlərdə isə mikrosirkulyasiyanın birincili pozulması nətiəsində əmələ gəlir. İltihab başlangıcda aseptik olur, infeksiya ikincili qoşularaq prosesi ağırlaşdırır. Öd kisəsində tıxanma və divar işemiyası yoxdursa infeksiyanın birincili olaraq kəskin xolesistit törətməsi nadirdir

C. Kəskin xolesistitdə infeksiya prosesə adətən ikincili qoşulur və gedişi ağırlaşdıran amil hesab olunur. İnfeksiya təkbaşına kəskin xolesistit törətmir. İnfeksiyanın növündən ağırlaşmanın gedişatı və ağırlığı asılıdır. Normal halda və kəskin xolesistitin erkən mərhələlərində öd adətən steril olur.

D. Kəskin xolesistitdə aparıcı mexanizm divar işemiyasıdır ki, bu da daşlı xolesisttilərdə tıxanama və hipertenziya nəticəsində, daşsız xolesistitlərdə isə mikrosirkulyasiyanın birincili pozulması nətiəsində əmələ gəlir. İltihab başlangıcda aseptik olur, infeksiya ikincili qoşularaq iltihabı prosesi ağırlaşdırır

E. Kəskin xolesitit daha çox qadınlarda rast gəlir A. Kəskin xolesistit xəstələrin yarısında spontan sönür, yarısında destruktiv formaya keçir, 10% hallarda ağırlaşmalara səbəb olur (perforasiya, abses, peritonit, xoledoxolitiaz və s, spontan sonən hallarda isə 30% təkrar tutmalar olur

A. Öd sancısı 6 saatdan çox davam edərsə kəskin iltihab şübhəsi çox artar.

D. Kəskin daşsız xolesistit kisə qan təhcizatının birincili pozulnması nəticəsində əmələ gəlir. İnfeksiyon amil adətən ikincili olaraq qoşulur.

D. Həm daşlı, hm də daşsız xolesistitlərdə əsas müalicə xolesistektomiyadır. Digər fərqlər doğrudur

B. Öd kisəsində xolesterin tərkibli daşların əmələ gəlməsinin iki mexanizmi var - polip və litogenez. Polip yaranmasının mexanizmində əvvəlcə öd kisəsinin divarında xolesteroz və xolesterin polipləri əmələ gəlir, sonra bu poliplər divardan qoparaq sərbəst daş olurlar. Litogenez isə ödün tərkibində baş verən mərhələli prosesdir - ödün xolesterinlə doyması, topalaşma və daşlaşma. Doyma mərhələsində həll olmayan xolesterin yığılaraq çoxqatlı yağ dənəcikləri əmələ gətirir. Topalaşma mərhələsində yağ dənəcikləri nüvələşdirici amil ətrafında yığlır və daha möhkəm çöküntülər əmələ gəlir. Kisədə durğunluq olarsa çöküntülər daşlaşır. Güclü nüvələşdirici amillər (seftriakson, pensilamin, bakteriyalar, iltihabi proteinlər) doyma və durğunluq mərhələləri olmadan da daş əmələ gətirə bilirlər

D.Hemolitik anemiya, sirroz, xoledox darlıqları, ürəyin süni qapaqlarında bilirubin metabolizmi pozulur və bilirubin daşları əmələ gəlir. Xroniki xolesistit həm öd daşı nəticəsində əmələ gələ bilir, həm də özü öd daşı törədir (iltihab, durğunluq) və adətən xolesterin daşları yaranır

B. Normal halda öd yollarında təzyiq10-15 mm Hg st-dır

C. Ursodezoksixol turşusu xolesistektomiyaya əks-göstəriş olan xəstələrdə xolestrin tərkibli kiçik və yumşaq daşları əritmək üçün tətbiq olunur. Öd kisəsində blok olan hallarda dərman kisəyə keçmir, ona görə də istifadəsi məsləhət deyil

D. Kəskin daşlı xolesistit ilə xroniki daşlı xolesistit klinik, laborator, görüntüləmə əlamətlərinə görə bir-birindən fərqlənmir. Diferensasiyada yeganə dəqiq vasitə patohistoloji müayinədir. Histoloji müayinədə kəskin iltihab əlamətləri ilə yanaşı fibrozun olması xroniki daşlı xolesistitin kəskinləşməsini göstərir. Klinik praktikada bunları fərqlənirməyə ehtiyac da yoxdur, çünki müalicələri və proqnozları eynidir

E. Malignizasiya xroniki daşlı xolesistitdə nadir rast gələn ağırlşamadır, böyük (>2sm) və uzunmüddətli daşlar, və kirəçləşmiş kisələr risk amilləridir

C. Fibrotik bitişmələr əvvəllər iltihabın olduğunu göstərir, digər əlamətlər kəskin xolesistit üçün xarakterikdir

B. Xoledox sistləri öd yollarınlın inkişaf qusurudur. Digərlərini xroniki daşlı xolesistit törədə bilər

D. Xəstədə kəskin xolesistit əlamətləri qeyd olunur.

C. Ödün qana keçməsinə xolemiya, bağırsaqda ödün olmamasına axoliya deyilir. Xolestaz öd ifrazının və axının pozulması, durğunluğudur, ödün qana keçməsinə və başırsaqda öd azlığına səbəb olur

A. Xolestaz öd ifrazının və axının pozulması, durğunluğudur, ödün qana keçməsinə və bağırsaqda öd azlığına səbəb olur. Bilirubin konyuqasiyasının pozulması xolestaz yaratmaz, hiperbilirubinemiya baş verər

B. İntrahepatik xolestaz hepatositlərdə və öd kanalçıqlarında baş verən, ekstrahepatik isə böyük öd yollarında baş verən durğunluqdur. Bunları bir birindən ayırmada ən önəmli göstərici öd yollarında genişlənmədir

C. Həm intrahepatik, həm də ekstrahepatik xolestazlar hepatositlərdə zədələnmə və disfunksiya törədirlər. Bu özunu enzimlrdə artma və sintetik funksiyalarda pozulma ilə göstərir

C. Xolestaz üçün xarakterik əlamətlər QF ilə QQT-nin birlikdə yüksək olmasıdır. Lakin bəzi hallarda xolestaz olmasına baxmayaraq QF və ya QQT qalxmaya bilər (miksedemalı, yaşlı xəstələr, xoşxassəli ailəvi xolestaz və s) Xolestazın ən spesifik göstəricisi 5-NZ-dir. Bu göstərici xolestazı inkar etmək üçün nadir hallarda istifadə edilir.

C. Xolestaz üçün xarakterik əlamətlər QF ilə QQT-nin birlikdə yüksək olmasıdır və ya 5-NZ artmasıdır.

B. Hepatitlər xolestaza, xolestaz isə hepatitə səbə ola bilir. Ona görə də hə iki halda da ALT, AST ilə yanaşı QF və QQT-də artır. Hepatitin xolestatik və ya qeyri-xolestatik olduğunu müəyyənləşdirmək üçün ALT və AST artması ilə QF artması müqayisə olunur. Xolestatik göstəricilər daha çox artarsa xolestatik hepatit, daha az artarsa qeyri-xolestatik hepatit kimi qəbul olunur.

A. Birincili sklerozlaşan xolangitdə QF hər zaman artır, digər hallarda isə xolestaza baxmayaraq QF artmaya bilər

E. Ursodezoksixol turşuşu sintetik yolla alınır. Xolelitiazın profilaktikasında istifadə olunur. Ursodezoksixol turşusuna ayı ödündə rast gəlinir.

A. Ədəbiyyatlarda "Postxolesisektomik sindrom" adı ilə geniş yayılan vəzyyət mahiyyətcə xolesistektomiyadan sonra müşahidə edilən biliar tipli ağrıdır. Ağrı postxolesisektomik sindrom üçün əsas kriteriyadır. Ona görə də bəzi müəlliflər bunu postxolesistektomik ağrı sindromu (PXEA) da adlandırırlar. PXEA diaqnozu iki halda istifadə edilə bilər: ilkin (işçi) diaqnoz və əsas xəstəlik kimi. Xolesistektomiyadan sonra biliar tipli ağrısı olan və klinik müayinələrdə obyektiv səbəbi tapılmayan hallarda ilkin (işçi) diaqnoz kimi PXEA istifadə edilə bilər. Əgər sonrakı laborator, görüntüləmə, funksional müayinələrlə öd yollarında, mədəaltı vəzidə, mədə-bağırsaq sistemində və digər orqanlarda ağrıya səbəb olan xəstəlik tapılmırsa və əməliyyatın törədə biləcəyi patalogiyalar da (uzun güdül, darlıq, bitişmə və yara nevroması) inkar edilərsə, belə halda PXEA əsas diaqnoz kimi istifadə edilə bilər.

C. Fibrotik, krəcləşmiş kisələrdə və 2 sm-dən böyük daşlarda malginizasiya risqi olduğuna görə, hemolitik anemiyada isə krizlərdə çətinlik yarana biləcəyini nəzərə alaraq asimptomatik daşlarda əməliyyat tövsiyə edilir. Asimptomatik öd daşı xəstəliyində isə izləmə məsləhətdir

D. Öd sancısı olan və USM-də daş tapılmayan xəstələrdə öd kisəsi diskineziyasından şübhələnmək olar. Öd kisəsi diskineziyası diaqnozunu dəqiqləşdirmək üçün iki kriteriyadan biri olmalıdır: ödün müayinəsində öd kristallarının tapılması, və ya öd kisəsinin boşalamasının kəskin azalması (35%-dən az). Sadalanan digər əlamətlər spesifik deyil.

C. Kəskin xolesistitin patoqnomonik əlamti kisənin blokudur. Sintoqrafiyada blokun olmaması öd kisəsinin fəaliyyətini göstərir və kəskin xolesistit inkar olunur.