Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Tibbi Şurasının 6 dekabr 2018 tarixli 24 saylı və Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 07.02.2019 tarixli F-66 saylı qərarı ilə “070101-Müalicə işi” ixtisası üzrə dərslik kimi təsdiq edilmişdir

Ürəyin cərrahi xəstəlikləri - Özətlər və Suallar

Ürəyin anatomiyası və fiziologiyası - Suallar

Anatomiya və fiziologiya üzrə suallar

Suallar

Cavablar

4 əsas tac damarları hansılardır?

  1. Sol ana koronar arteriya
  2. Sol ön enən arteriya
  3. Dolanan arteriya
  4. Sağ tac arteriya

Miokarda koronar qan daha çox nə vaxt gəlir?

Diastolada (66%)

Vurğu həcmi (VH) nədir?

Bir ürək vurğusu zamanı qovulan qanın miqdarı

Ürək atımı (ÜA) nədir?

Bir dəqiqə ərzində ürəkdən qovulan qanın miqdarı qanın miqdarı

ÜA = VH x nəbz

Normada ürək atımı nə qədərdir?

4-8 L/dəq

Ürək indeksi (Üİ) nədir?

Ürək atımının bədən səthinin sahəsinə nisbəti

Üİ = ÜA/bədən sahəsi

Normada ürək indeksi nə qədərdir?

2.5-4 L/dəq

Atım fraksiyası nədir?

Sol mədəcikdən körüklənən qanın faizi

AF = VH/diastola sonu həcm

Ürək divarı yatqınlığı nədir?

Divarların həcminin dəyişmə imkanı və ya elastikliyi

Sistemik damar müqaviməti (SDM) necə hesablanır?

SDM – (OAT-MVT)/ÜAx80

Giriş və ya dolma yükü (preload) nədir?

Sol mədəciyin diastola sonu həcmi və ya təzyiqi

Çıxış yükü (afterload) nədir?

Arterial müqavimət

Pulmonar damar müqavimət (PDM) necə hesablanır?

PDM= Orta pulmonar təzyiq – uc təzyiq/ÜAx80

Orta arterial təzyiq (OAT) nədir?

OAT = Diastolik təzyiq + (Sistolik təzyiq – Diastolik təzyiq)x1/3

Nəbz təzyiqi nədir?

Sistolik təzyiqlə diastolik təzyiqin fərqi

Ürək atımını artırmaq üçün hansı tədbirlər görülür?

  1. Dolma həcmini artırmaq
  2. Müqaviməti azaltmaq
  3. Yığılma gücünü artırmaq (inotroplar)
  4. Nəbzi artırmaq
  5. Mexaniki dəstək (intraaortal balon, süni ürək cihazları)

Üç əsas “ürək elektrolitləri” hansılardır

  1. Kalsium (inotrop)
  2. Kalium (aritmik)
  3. Magnezium (aritmik)

Ürəyin işemik xəstəliyi (UİX) - Özət və Suallar

Özət

Ürəyin işemik xəstəlikləri tac arteriyaların daralması nəticəsində əmələ gələn işemik patologiyaya deyilir və üç əsas klinik formada özünü göstərir: stenokardiya, infarkt və kardiomiopatiya.

Stenokardiya (angina pectoris) ürək əzələlərinin təkrarlanan və nekroza keçməyən müvəqqəti işemiyasıdır. Klinik olaraq təkralanan döş ağrıları (yanma və s.) və təngnəfəsliklə müşayiət olunur.

Miokard infarktı əzələlərin kəskin işemiyası və geriyədönməyən nekrozu ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Klinik olaraq güclü ağrılar, aritmiya, kəskin ürək çatışmazlığı, ürək arakəsməsinin və papilyar əzələlərin yırtılması, ürəyin anevrizması ilə təzahür edir.

Xroniki işemik kardiomiopatiya təkrarlanan infarktlarla əlaqədar miokardın diffuz zədələnməsidir. Klinik olaraq ürək çatışmazlığı verir.

Diaqnozu dəqiqləşdimək üçün əsas müayinə kontrast angioqrafiyadır (KT, MRT və ya birbaşa invaziv), spesifik göstərici damarların daralmasıdır. Müalicəsində əsas hədəf miokardın revaskulyarizasiyasını təmin etməkdir. Bu məqsədlə medikamentoz, angioplastika-stend və aorto-koronar yanyol əməliyyatı tətbiq edilir.

 

Koronar damar xəstəlikləri üzrə suallar

Suallar

Cavablar

Koronar xəstəliklər nə deməkdir?

Koronar arteriyaların stenozu (daralması) və okkluziyası nəticəsində baş verən işemiya xəstəliyidir.

Hansı klinik formaları var?

  1. Stenokardiya
  2. Miokard infarktı
  3. Kardiomiopatiya

Stenokardiya nədir?

Müvəqqəti və qeyri-nekrotik işemiya

İnfarkt nədir?

İşemik nekroz

İşemik kardiomiopatiya nədir?

Təkrarlanan işemiyaların törətdiyi diffuz zədələnmə və ürək çatışmazlığı

Rastgəlməsi nə qədərdir?

ÜİX qərb dünyasında 1-ci ölüm səbəbidir; xəstələrin 50%-dən çoxunda 3 damar zədələnir.

Simptomları nələrdir?

Sinədə ağrı, sıxılma, substernal təngnəfəslik, ürək bulanma, üst qarın nahiyəsində və kürəkdə ağrı. Yorğunluq fonunda asimptomatik ola bilər.

Kimlərdə “səssiz” miokard infarktı olur?

Şəkərli diabeti olan xəstələrdə (avtonom disfunksiya ilə əlaqədar ağrı olmaya bilər)

Üç damar xəstəliyi nə deməkdir?

Sol ön enən, dolanan və sağ tac koronar arteriyalarda daralma.

Risk faktorları hansılardır?

  1. Arterial hipertenziya
  2. Siqaret çəkmə
  3. Yüksək (>240) xolesterol/lipidlər
  4. Piylənmə
  5. Şəkərli diabet
  6. İrsiyyət
  7. Qeyri-düzgün qidalanma
  8. Hərəkətsizlik

Hansı diaqnostik müayinələr həyata keçirilir?

  1. EKQ
  2. Stress test
  3. Exokardioqrafiya: diskinetik divar seqmenti, qapaq disfunksiyası, atım fraksiyası azalması,
  4. Angioqrafiya (KT və ya invaziv): damar daralması

Müalicəsi nələrdir?

  1. Dərman müalicəsi (β blokator, aspirin, antikoaqulyant, nitratlar, antihipertenziv dərmanlar)
  2. Angioplastika/stend
  3. Cərrahi müalicə: aorto-koronar yanyol əməliyyatı

Ürək qapaqlarının xəstəlikləri - Özət və Suallar

Özət

 

Ürək qapaqları mədəciklərin girişində və çıxışında yerləşən və qanın bir istiqamətdə keçməsini təmin edən klapanlardır. Qapaqlarda baş verən patologiyalar iki qrupa ayrılır: çatışmazlıq və daralma. Bəzən eyni qapaqda həm daralma həm də çatışmazlıq ola bilir.

Revmatizm, endokarditlər, kollagenozlar, papillyar əzələ disfunksiyası və destruksiyası qapaq patologiyalarının ən çox rast gəlinən səbəbləridir.

Qapaqların çatışmazlığı qanın geri qayıtmasına səbəb olur, daralmaları isə çıxmasını çətinləşdirir. Nəticədə qapaqdan əvvəlki hissədə hipertenziya və durğunluq, qapaqdan sonrakı hissədə isə qan həcminin azalması baş verir. Ləng inkişaf edən xəstəliklərin erkən mərhələsində bu dəyişikliklər kompensasiya olunur, lakin müəyyən müddətdən sonra dekompensasiya baş verir və ürək çatışmazlığı əlamətləri ortaya çıxır. Kəskin proseslərdə kompensasiya mümkün olmur və dekompensasiya tez əmələ gəlir. Xəstəliyin gedişi qüsurun dərəcəsindən və yerindən asılıdır. Aorta və mitral daralmaların gedişi daha ağırdır.

Qapaq xəstəlikləri adətən hərəkət vaxtı təngənəfəslik və tez yorulma əlamətləri ilə təzahür edir, müayinədə küylərin eşidilməsi xarakterikdir. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün exokardioqrafiya lazım gəlir, ağırlıq dərəcəsini müəyyənləşdirmək üçün isə ürək boşluqlarının kateterizasiyası və təzyiq ölçülməsinə ehtiyac yaranır.

Müalicədə bərpa əsas tədbirdir və bu məqsədlə valvuloplastika, annuloplastika, kommisurotomiya, mexaniki və ya bioloji qapaqlarla əvəzetmə həyata keçirilə bilər. Müalicə üsulunun seçimində xəstəliyin gedişi-kəskin ya xroniki, xarakteri-çatışmazlıq ya daralma və yeri-üçtaylı, mitral, aorta nəzərə alınır. Kəskin və ağır dərəcəli qüsurlarda əməliyyat ilk seçimdir.

 

Qapaq xəstəlikləri üzrə suallar

 

Mitral qapaq darlığı

Suallar

Cavablar

Mitral qapaq darlığı nədir?

Sol qulaqcıq və mədəcik arasındakı qapağın kalsifikasiyası ya daralmasıdır

Ən çox rast gəlinən səbəbi nədir?

Revmatizm

Şikayətlər hansılardır?

  1. Təngənəfəslik - sol qulaqcıq təzyiqinin artması ilə əlaqədər ağciyər ödeminə bağlı
  2. Hemoptiz – ağciyərdə durğunluğa görə (nadir hallarda həyat üçün təhlükəli olur)
  3. Səs dəyişməsi -sol qulaqcıq genişlənməsi qayıdan qırtlaq sinirini sıxdığı üçün
  4. Ürək döyünmələr – qulaqcıq fibrillyasiyası

Obyektiv əlamətləri nələrdir?

  1. Küy-adətən diastolik
  2. Aritmiya
  3. İnsult (sol qulaqcıqdan emboliyalar)

Hansı diaqnostik müayinələr edilməlidir?

  1. Exokardioqrafiya
  2. Ürək boşluqlarının kateterizasiyası

Müalicə metodları hansılardır?

  1. Açıq kommisurotomiya (Açıq ürək əməliyyatı)
  2. Balon valvuloplastikası: perkutan
  3. Qapağın təmiri və ya dəyişdirilməsi

Yüngül simptomatik xəstələr üçün dərman müalicəsini nə təşkil edir?

Sidikqovucular, ACE-inhibitorları

Proqnozu necədir?

Əməliyyat sonra 80% xəstələr 10 ilə qədər yaşayır.

Müalicə üçün göstərişlər hansılardır?

  1. Mitral qapaq sahəsi <1.0 sm2 (norma 3-4 sm2)
  2. Təkrarlanan tromboemboliyalar
  3. Mitral qapaq cərrahiyyəsi PMK-ya (perkutan mitral komissurotomiya) uyğun olmayan simptomatik mitral qapaq darlığı xəstələrinə göstərişdir.
  4. PMK (perkutan mitral komissurotomiya) cərrahiyyə riski yüksək olan mitral qapaq darlığı xəstələrinə göstərişdir.

 

Mitral qapaq çatışmazlığı

Suallar

Cavablar

Mitral qapaq çatışmazlığı nədir?

Sol qulaqcıq və mədəcik arasındakı qapağın kifayət qədər qapanmaması

Səbəbləri hansılardır?

  1. Ciddi mitral qapaq prolapsı - əhalinin 5%-ində qadın ≥ kişi çoxluğu ilə prolaps aşkar edilir.
  2. Miokard infarktı sonrası papilyar əzələ disfunksiyası/yırtılması
  3. Xorda qopması
  4. Revmatizm
  5. Endokardit
  6. Birləşdirici toxuma xəstəlikləri

Ən çox rast gələn səbəblər hansılardır?

  1. Revmatizm
  2. Xorda qopması/papilyar əzələ disfunksiyası

Şikayətlər hansılardır?

Adətən gizli və gec bilinən: təngnəfəslik, ürəkdöyünmə, yorğunluq

Obyektiv əlamətləri nələrdir?

Küy – holosistolik, zirvədə olub qoltuqaltı nahiyəyə yayılan

Diaqnozu necə qoyulur?

  1. Exokardioqrafiya
  2. Ürək boşluqlarının kateterizasiyası

Müalicəsi nədən ibarətdir?

  1. Qapaq dəyişdirilməsi
  2. Qapaq təmiri (annuloplastika)

Müalicə üçün göstərişlər hansılardır?

  1. Kəskin mitral çatışmazlıq
  2. Ürəyin atım fraksiyası (AF) <30% - aşağı olan simptomatik xəstələr əməliyyata göstərişdir.
  3. Sol mədəcik disfunksiyası (AF) <60% və ya sol mədəcik sistola sonu diametri>45mm olan asimptomatik xəstələrdə mitral qapaq əməliyyatı göstərişdir.
  4. Əməliyyat riski yüksək olan, lakin müdaxilə üçün exokardioqrafik kriteriyalara sahib olan simptomatik mitral çatışmazlıqlı xəstələr perkutan mitral qapaq müdaxiləsinə göstərişdir.

 

Aorta qapaq darlığı

Suallar

Cavablar

Aorta qapaq darlığı nədir?

Aorta qapağının destruksiya və kalsifikasiyası nəticəsində daralmasına görə sol mədəcikdən qanın qovulmasının çətinləşməsi

Səbəblər hansılardır?

  1. Bikuspid aorta qapağının kalsifikasiyası - ən çox rast gəlinən anadangəlmə qapaq qüsurudur
  2. Revmatizm
  3. Qazanılmış kalsifikasiya - 70 və 80 yaşlarda

Şikayətlər nələrdir?

  1. Döş ağrıları - əməliyyatsız orta yaşam 5 il
  2. Senkop - özündən getmə - əməliyyatsız orta yaşam 3 ilə qədər
  3. Ürək çatışmazlığı - əməliyyatsız orta yaşam 2 il
  4. Asimptomatik ola bilər

Obyektiv əlamətlər hansılardır?

Küy, adətən sistolik

Nə üçün uca, gur eşidilən küy yaxşı əlamət hesab edilir?

Sol mədəciyin funksiyasının saxlanmasını göstərir

Zaman keçdikcə nə üçün aorta darlığının küyü azala bilər?

Sol mədəciyin funksiyası azalarsa

Diaqnozu necə qoyulur?

Exokardioqrafiya və ürək boşluqlarının kateterizasiyası

Müalicəsi nədən ibarətdir?

Valvuloplastika və ya aorta qapağının dəyişdirilməsi

Əməliyyata göstərişlər nələrdir?

  1. Ciddi yüksək qradientli (orta qradient ≥ 40mmHg, sürət zirvəsi ≥ 4m/s) simptomatik aorta qapaq darlığı
  2. Ürəyin atım fraksiyası aşağı olan (AF<50%), aşağı qradientli (orta qradient ≤40mmHg) ciddi aorta qapaq darlığı
  3. Ciddi aorta qapaq darlığı olan, məşq testində simptomları üzə çıxan asimptomatik xəstələr.
  4. Qapaq sahəsi 0.75 sm2-dən kiçik olan

Əməliyyat risqi yüksək olanlarda nə edilir?

Balon aort “valvuloplastikası” (perkutan)

Transfemoral aorta qapaq implantasiyası

Transfemoral aorta qapaq implantasiyası nə deməkdir?

Yüksək riskli xəstələrdə döş qəfəsi açılmadan və anesteziya verilmədən transfemoral yolla aorta qapağının dəyişdirilməsi

 

Aorta qapaq çatışmazlığı

Suallar

Cavablar

Aorta qapağının çatışmazlığı nədir?

Aorta qapağının tam qapanmamasıdır

Səbəblər nələrdir?

  1. Bakterial endokardit
  2. Revmatizm
  3. Kollagen damar xəstəliyində qapaq həlqə genişlənməsi - xüsusən Marfan sindromu

Şikayətlər hansılardır?

  1. Ürəkdöyünmə
  2. Ortopnoe, təngnəfəslik
  3. Döş ağrıları (koronar qan axını ən çox diastola zamanı və aortadan qan qayıdarkən baş verir)

Obyektiv əlamətləri nələrdir?

  1. Küy, adətən diastolik
  2. Nəbz təzyiqinin artması: periferik arteriyalar üzərində palpasiya edilən “tapança atəşi (pistol shota)”, “su çəkici”nəbzi, Corrigan nəbz

Corrigan nəbzi nədir?

  1. Diastolik arterial təzyiqin aşağı olması
  2. Geniş nəbz təzyiqi ; məs: AT 150/40mmHg

Diaqnozu necə qouyulur?

Exokardioqrafiya və ürək boşluqlarının kateterizasiyası

Müalicəsi nədən ibarətdir?

Aorta qapağın təmiri və ya dəyişdirilməsi

Əməliyyata göstərişlər hansılardır?

  1. Kəskin aorta qapaq çatışmazlığı - infeksion endokardit və aortanın disseksiyasına görə təcili əməliyyata göstərişdir.
  2. Simptomatik aorta qapaq çatışmazlığı
  3. Ürəyin atım fraksiyası (AF)<50% -dən az olması və sol mədəcik genişlənməsi – sol mədəcik diastola sonu diametri > 70mm və ya sol mədəcik sistola sonu diametri >50mm olan asimptomatik xəstələr

 

İnfeksion endokardit

Suallar

Cavablar

İnfeksion endokardit nədir?

Ürək qapaqlarının bakterial infeksiyasıdır, uzun sürən qızdırma ilə müşayiət olunur

Şərait yaradıcı vəziyyətlər hansılardır?

  1. Qapaq xəstəlikləri
  2. Bakteremiya verə bilən müdaxilələr-vena daxilinə dərman yeridilməsi

Ən çox səbəb olan törədicilər hansılardır?

  1. S.viridans: qeyri-normal qapaqlarla əlaqəlidir.
  2. S.aureus: venadaxili dərman istifadəsi ilə əlaqəlidir.
  3. S.epidermitidis: mexanik qapaqlarla əlaqəlidir.

Əlamətləri/simptomları hansılardır?

  1. Küy (yeni və ya dəyişən)
  2. Petexiya
  3. Splinter (qəlpəli) qanaxmalar (dırnaqlarda)
  4. Roth ləkələri (gözün torlu qişasında)
  5. Osler düyünləri (qabarıq, ayaqaltı və ovuc nahiyələrində ağrılı,
  6. Janeway lezyonu (zədələnməsi)

Hansı diaqnostik müayinə metodları həyata keçirilməlidir?

  1. Exokardioqrafiya, transezofageal exokardioqrafiya (TEE)
  2. Bütün növ yaxmalar

Müalicəsini nə təşkil edir?

Antibiotikoterapiya

Proqnozu necədir?

Qapaqlarda ciddi çatışmazlıq yaranarsa qapağın təmiri və ya protezləşdirilməsi

 

Anadangəlmə ürək qüsurları - Özət və Suallar

Özət

 

Anadangəlmə ürək qüsurları dedikdə qapaqlarda, ürəyin divarında və ya damarlarda rast gələn anomaliyalar nəzərdə tutulur.

Funksional baxımdan qüsurlar zamanı qan ya patoloji istiqəmətdə axır məsələn, sağdan sola və ya soldan sağa, ya da normal istiqamətdə axını pozur. Qüsurlar sianotik və qeyri-sianotik qruplara bölünür. Sianotik qüsurlarda sağdan sola şunt baş verir, oskigenləşməmiş qan ümumi qan dövranına keçir və sianoz müşahidə edilir. Qeyri-sianotik qüsurlarda isə soldan-sağa şunt, sağ və ya sol çıxışlarda problemlər olur. Bu qüsurlarda oksigenləşməmiş qan dövrana keçmədiyi üçün başlanğıcda sianoz olmur, lakin xəstəlik irəlilədikdə dekompensasiya - sağdan-sola şunt baş verir və sianoz ortaya çıxır.

Anadangəlmə qüsurların təxminən ¼-i ilk bir il ərzində müalicə tələb etdiyi kritik qüsurlar adlandırılır. Sianotik, açıq arterial axacaq və aorta daralmaları kritik qüsurlara aiddir - hipoplastik sol ürək, fallot tetradası, trunkus arteriosus, total pulmonar venoz dönüşüm anomaliyası, trikuspid atreziya, böyük damarların transpozisiyası, açıq arterial axacaq - Botal axacağı, Ebştein anomaliyası, aorta koarktasiyası, tək mədəcik. Klinik olaraq sianoz, ürəkdə küy, ürək çatışmazlığı, ürəkgetmə və s. əlamətlərlə özünü göstərir. Exokardioqrafiya əksər qüsurların diaqnozunu dəqiqləşdirməyə imkan verir. Müalicə üçün endovaskulyar kateter və cərrahi korreksiya, bəzən də ürək transplantasiyası lazım gəlir.

 

Anadangəlmə ürək qüsurları üzrə suallar

 

Sianotik ürək qüsurları

Suallar

Cavablar

Sianoz nə vaxt baş verir?

Qanda deoksihemoqlobinin miqdarı 5 g/dl-dən çox, Hb 5 mq-dan az olduqda

Sianozun səbəbləri nələrdir?

Hemoqlobinin oksigenləşməməsi və ya oksigenin həddindən artıq çıxması.

Sianotik ürək qüsurlarına nələr aiddir?

“ 5 - T” qaydası:

  1. Fallot Tetradası
  2. Trunkus Arteriosus
  3. Total pulmonar venoz axımın anomaliyası
  4. Trikuspid atreziya
  5. Böyük damarların Transpozisiyası

 

Fallot tetradası

Suallar

Cavablar

Fallot tetradası nədir?

Ən azı 4 anomaliya ilə xarakterizə olunan anadangəlmə ürək qüsurudur:

  1. Pulmonar darlıq/sağ mədəcikdən çıxım yolun tutulması
  2. Aortanın dextrapozisiyası
  3. Sağ mədəcik hipertrofiyası
  4. Mədəciklərarası çəpər defekti

Şikayətlər hansılardır?

Sianoz və ürəkgetmələr

Obyektiv əlamətləri hansılardır?

Sianoz

Barmaqların nağara çubuqlarına oxşaması

Küy, adətən, sistolik

Diaqnozu necə qoyulur?

Exokardioqrafiya

Müalicəsi nədən ibarətdiir?

Cərrahi – korreksiya və ya transplantasiya

Proqnozu necədir?

Təkmilləşdirilmiş cərrahi mərkəzlərdə 95% sağalma

 

Böyük damarların transpozisiyası

Suallar

Cavablar

Böyük damarların transpozisiyası nədir?

Aorta sağ mədəcikdən, ağciyər arteriyası isə sol mədəcikdən başlanğıc götürür.

Rastgəlmə tezliyi nə qədərdir?

Ürək qüsurlarının 5-8%-ni təşkil edir.

Əlamətləri hansılardır?

Sianoz ən çox rast gəlir

Neonatal dövrdə doğulandan 1 gün sonra ürək çatışmazlığı - 90%

Diaqnozu necə qoyulur?

Exokardioqrafiya və ürək boşluqlarının kateterizasiyası (spesifik)

Müalicəsi nədir?

Arterial yerdəyişmə əməliyyatı

 

Mədəciklərarası çəpər defekti

Suallar

Cavablar

Mədəciklərarası çəpər defekti nədir?

Mədəciklərarası arakəsmənin tam və ya hissəvi bağlanmamasıdır.

Rastgəlməsi necədir?

Ən çox rast gəlinən anadangəlmə ürək qüsurudur

Ağciyərin obstruktiv damar xəstəliyi nədir?

Qanın soldan sağa axması ilə əlaqədar olaraq pulmonar hipertenziyanın törətdiyi arterial hiperplaziyadır.

Eisenmenger sindromu nədir?

Geriyə dönməz pulmonar hipertenziya ilə əlaqədar olaraq soldan sağa axan qanın sağdan sola yönəlməsidir

Eisenmenger sindromunun müalicəsi nədir?

Yeganə müalicə seçimi ağciyər-ürək transplantasiyasıdır

Mədəciklərarası çəpər defektinin (VSD) rastgəlmə tezliyi nə qədərdir?

Ürək qüsurlarının 30%-ni təşkil edir və ən çox yaşlılarda rast gəlir

 

Açıq arterial axacaq

Suallar

Cavablar

Açıq arterial axacaq nədir?

Bətndaxili dövrdə qanın pulmonar arteriyadan aortaya keçməsi olub, doğuşdan 12-24 saat sonra bağlanır.

Bağlanmasının qarşısını alan faktorlar hansılardır?

Hipoksiya, prostaqlandinlərin artması, erkən doğuş

Şikayətlər hansılardır?

Çox hallarda asimptomatik

Zəif qidalanma

Təngnəfəslik

Tənəffüs infeksiyaları ilə birgə ürək çatışmazlığı

Obyektiv əlamətləri nələrdir?

Asianotiklik, daimi “maşın” küyü

Diaqnoz necə qoyulur?

Exokardioqrafiya (digər yanaşı qüsurları da aşkar edir)

Ürək boşluqlarının kateterizasiya (nadirən tələb olunur)

Müalicəsi nədən ibarətdir?

Axacağı bağlamaq üçün

  1. Konservativ
  2. Endovaskulyar
  3. Cərrahi

Dərman müalicəsini nə təşkil edir?

İndometasin - prostaqlandin inhibitoru (prostaqlandin arterial axacağı açıq saxlayır)

 

Ebşteyn anomaliyası

Suallar

Cavablar

Ebşteyn anomaliyası nədir?

Üçtaylı qapaq çox aşağıda yerləşdiyindən qapaq çatışmazlığı və sağ mədəciyin kiçik, qulaqcığın isə böyük olması.

Risk faktorları hansılardır?

Ana hamiləlik zamanı litium preparatı qəbul edibsə əmələ gəlmə ehtimalı 400 dəfə artır.

 

Aorta koarktasiyası

Suallar

Cavablar

Aorta koarktasiyası nədir?

Enən aortanın proksimal hissəsində olan daralmalar

3 növü hansıdır?

  1. Axacaqönü (preduktal) - müalicə almayan körpələr ölür
  2. Axacaq səviyyəsində (duktal)
  3. Axacaqdan sonra (postduktal)

Neçə faizi digər qüsurlarla birlikdə rast gəlinir?

60% (ən çox ikitaylı aorta qapağı ilə )

Kollateral dövranın əsas yolu hansıdır?

Körpücükaltı arteriyadan daxili döş arteriyaya, ordan qabırğaarası arteriyalara, daha sonra enən aortaya

Risk faktorları hansılardır?

Turner sindromu, kişi>qadın

Şikayətlər hansılardır?

  1. Baş ağrısı
  2. Epixtasis (burun qanaması)
  3. Aşağı ətraflarda yorğunluq-axsama

Obyektiv əlamətləri hansılardır?

Aşağı ətraf nəbzləri azalmışdır.

Küylər

Diaqnozu necə qoyulur?

Exokardioqrafiya

Ürək qüsurları varsa ürək boşluqlarının kateterizasiyası

Müalicə üsulları hansılardır?

Endovaskulyar - balon dilatasiyası, stent

Əməliyyat:

  1. Rezeksiya və uc-uca anastomoz
  2. Körpücükaltı arteriya qrefti
  3. Sintetik qreft

Əməliyyata göstərişlər nələrdir?

  1. simptomatik xəstə
  2. enən aorta üzərində qradient 20mmHg-dan yüksək olarsa
  3. 3-4 yaşdan yuxarı olan asimptomatik xəstə

Postoperativ ağırlaşmalara nələr aiddir?

  1. Paraplegiya
  2. “Paradoksal” hipertenziya
  3. Mezenterik nekrotik panarteriit (MB qanaması), Horner sindromu
  4. Qayıdan qırtlaq sinirinin zədələnməsi

Uzaq dövr ağırlaşmaları nə ola bilər?

Aorta disseksiyası, hipertenziya, beyin damarlarının anevrizması

Ürək əməliyyatları - Özət və Suallar

Özət

Ürək əməliyyatlarının bir neçə özəllikləri vardır ki, bunların birincisi xəstələrin hərtərəfli və geniş müayinəsi, digəri isə əməliyyat vaxtı köməkçi vasitələrdən geniş istifadə olunmasıdır.

Ürək əməliyyatı planlanan xəstələr geniş və diqqətli müayinə olunmalıdır, çünki, başqa sahələrdə problemə səbəb olmayan kiçik kənaraçıxmalar ürək cərrahiyyəsində ağır nəticələr verə bilər.

Əksər hallarda ağciyər və ürək əvəzediciləri, ürəyi dayandırma üsulları lazım gəlir.

Ağciyər-ürək körüyü – oksigenləşdirməni və qan dövranını təmin edən cihazdır. O, əməliyyat vaxtı ağciyəri və ürəyi müvəqqəti əvəz etmək üçün istifadə edilir.

Ekstrakorporal membran oksigenasiyası ağciyəri və ya həm ağciyəri həm də ürəyi nisbətən uzunmüddət ərzində (günlərlə) əvəz etmək üçün istifadə edilən cihazdır.

Süni ürək cihazları ürəyi daha uzunmüddətə - həftələr və aylar ərzində əvəz edir.

Ürəyi dayandırmaq və hərəkətsiz ürəkdə əməliyyat apararkən üç yoldan biri seçilir: ürəyin fibrilyasiyası, xəstənin soyudulması və kardioplegiya.

Qapaqların bərpası təmir və ya dəyişdirmə əməliyyatları ilə həyata keçirilir.Təmir əməliyyatlarına annuloplastika, valvuloplastika, kommisurotomiya, balon dilatasiyası aiddir. Dəyişdirmə əməliyyatları – qapaqların mexaniki və ya bioloji qapaqlarla əvəzedilməsidir, cərrahi və ya endovaskulyar yolla həyata keçirilir.

Aorta-koronar şunt və ya yanyol əməliyyatı aorta ilə tac damarları arasında damar körpüsünün yaradılmasıdır və koronar arteriya xəstəliklərində tətbiq edilir. Ədəbiyyatda buna koronar arter bypassaorta-tac yanyol (ATY) əməliyyatı da deyilir.

                                                    

Ürək əməliyyatları üzrə suallar

 

Ağciyər-ürək körüyü

Suallar

Cavablar

Ağciyəri və ürəyi əvəz etmək üçün hansı süni vasitələr var

  1. Ağciyər-ürək körüyü
  2. Ekstrakorporal membran oksigenasiyası
  3. Süni ürək cihazları

Ekstrakorporal membran oksigenasiyası nədir?

Ağciyərin və ürəyin günlərlə əvəz edilməsi üçün istifadə olunan cihazdır. Oksigenləşdirmə ilə yanaşı həm də qan dövranını əvəz edə bilən rejimləri var.

Ağciyər-ürək körüyü nədir?

Əməliyyat vaxtı ağciyəri və ürəyi müvəqqəti əvəz etmək üçün istifadə olunan cihazdır, oksigenləşdirməni və qan dövranını təmin edir.

AÜK necə işləyir?

Qanı yuxarı və aşağı boş venadan götürüb ağciyər vəzifəsini görən oksigenatordan keçirir və aortaya qaytarır.

AÜK hansı əməliyyatlarda istifadə edilir?

Açıq ürək əməliyatları, ürək transplantasiyası, ağciyər transplantasiyası, ürək-ağciyər transplantasiyası, böyük arteriyaların proksimal hissələrində aparılan əməliyyatlar.

Antikoaqulyasiya vacibdirmi?

Bəli, əməliyyatdan öncə və əməliyyat zamanı heparin vasitəsilə.

 

Antikoaqulyasiya normal vəziyyətə necə qaytarılır?

Təbii olaraq somon balıq spermlərindən əldə edilmiş protaminlə

AÜK-dən sonra ürəyin atımını idarə etmək üçün 6 yol hansılardır?

Nəbz, ritm, dolma həcmi, müqavimət, yığılma gücü, mexaniki vasitələr (aorta daxili balon körüyü, süni ürək körükləri)

AÜK-dən sonra hansı mexaniki problemlər ürəyin atım həcmini azalda bilər?

 

Ürək tamponadası, pnevmotoraks

Ürək tamponadası hemodinamikaya necə təsir göstərir?

Ürək atımı azalır, nəbz artır, arterial təzyiq düşür, mərkəzi venoz təzyiq artır

Ağırlaşmaları nələrdir?

Qanın formalı elementlərinin travması (xüsusən trombositopeniya və trombosit disfunksiyası)

Pankreatit (ləng axın)

Heparinin geri sorulması

İşemik insult

CPB-dan çıxmada müvəffəqiyyətsizlik

Texniki ağırlaşmalar (əməliyyat texnikası)

Miokard infarktı

Açıq əməliyyatlardan sonra mediastinal qanaxmanın müalicə metodları hansılardır?

Protamin, nəfəsvermə sonu müsbət təzyiq (PEEP) ↑, təzə dondurulmuş plazma (TDP), trombosit kütləsi, transeksamik turşusu və əməliyyat

Heparinin geriyə sorulması nə deməkdir?

AÜK-dən sonra periferik toxumalarda olan heparinin qan dövranına keçməsi nəticəsində baş verən hipokoaqulyasiya.

AÜK-dən sonra sistemik damar rezistentliyini (SDR) azaltmağın yolları hansılardır?

Xəstənin isidilməsi, sodium nitroprussid və dobutamin infuziyası

Xəstənin AÜK-dən ayrılması çətinləşdikdə nə etmək lazımdır?

İnotrop preparatlar (epinefrin, dopamin, dobutamin, levosimendan, milrinon) infuziyası

Mədəcik dəstək cihazı

Aorta Daxili Balon körüyü

AÜK-dən sonra xəstələrin neçə faizində qulaqcıq fibrilyasiyası əmələ gəlir?

33%-ə qədərində

Aortadaxili balon körüyü necə işləyir?

Aorta Daxili Balon körüyü aorta daxilinə, sol körpücükaltı və böyrək arteriyalar arasına yerləşdirilən bir balondur. Balon diastolda şişərək diastolik qan təzyiqini, beyin və koronar qan axımını artırır. Sistolda balon boşalaraq mənfi təzyiq əmələ gətirir, müqaviməti azaldır və sistolik qan təzyiqini artırır.

Gücləndirilmiş xarici kontrpulsasiya nədir?

Aortadaxili balon körüyünün xaricə tətbiq edilən formasıdır. Diastolda koronar, serebral və intestinal perfuziyanı yaxşılaşdırır və bu orqanlarda yeni kollaterallar əmələ gəlməsinə kömək edir.

 

Qapaq əməliyyatları

Suallar

Cavablar

Qapaqlarda hansı əməliyyatlar aparılır?

Təmir və dəyişdirmə

Qapaq protezləşdirilməsi nədir?

Zədələnmiş qapaqların bioloji (toxuma) və ya mexaniki qapaqlarla əvəz edilməsidir.

Qapaqların növləri hansılardır?

Mexaniki və bioloji

Bioloji qapaqlar nə deməkdir

Heyvanlardan, insanlardan alınan və ya bioloji toxumalardan hazırlanan qapaqlardır

Bioloji qapaqların müsbət və mənfi cəhətləri nələrdir?

Ömür boyu antikoaqulyasiya tələb etmir, lakin müəyyən müddətdən sonra deqradasiya olunur və təkrarən əməliyyat lazım gəlir.

Mexniki qapaqlar nədir?

Adətən keramikadan hazırlanan sintetik qapaqlardır

Mexaniki qapaqların müsbət və mənfi cəhətləri nələrdir?

Adətən daimidir, lakin ömür boyu antikoaqulyant qəbul olunmalıdır. Ona görə də qanaxmaya meylli xəstələrdə əks-göstərişdir.

Əməliyyatın ölüm faizi nə qədərdir?

1-5%.

Süni qapaq qoyulmuş xəstələrə diş çəkmə prosedurundan öncə hansı preparatlar verilməlidir?

Endokarditin profilaktikası üçün antibiotiklər.

 

Ross əməliyyatı nədir?

Xəstənin öz pulmonar qapağı aortaya, pulmonar qapağın yerinə isə bioloji qapaq qoyulur.

 

 

Aorta-koronar şuntlama əməliyyatı

Suallar

Cavablar

Aorta-koronar yanyol əməliyyatı nədir?

Aorta ilə tac damarları arasında damar körpüsünün yaradılması

Göstərişlər nələrdir?

  1. sol əsas damarın daralması
  2. sol ön enən damarın daralması
  3. üç damar xəstəliyi
  4. stentdən sonra koronar arteriyalarda disseksiya və tromboz

Texnikası necədir?

Aorta ilə koronar arteriyanın darlıqdan sonrakı hissəsi arasına damar körpüsü yerləşdirilir.

Körpü (yanyol) məqsədilə hansı damarlardan istifadə olunur?

Daxili döş arteriyası

Böyük dərialtı vena

Mil arteriyası

Sağ qastroepiploik arteriya

Kiçik dərialtı vena

Dalaq arteriyası

Ağırlaşmaları nələrdir?

Qanaxma, ürək tamponadası

Miokard infarktı, aritmiyalar

Yaranın irinləməsi

Plevral, perikardial maye

Qreft trombozu

Döş sümüyü çatlaması, bitişməsinin gecikməsi (sternal dehissens)

Postperikardiotomiya sindromu, insult

Əməliyyatın ölüm faizi nə qədərdir?

Tək AKŞ əməliyyatı üçün 0.6-1.3% (kəskin miokard infarktı keçirmiş xəstələrdə 5%-10%-ə dək)

Hansı dərmanları əməliyyatdan sonra təxminən bütün xəstələr ömrüboyu qəbul etməlidir?

Aspirin, beta-blokator, statinlər.

AKŞ əməliyyatı ürək ağciyər aparatı olmadan icra edilə bilərmi?

Bəli, günümüzdə AKŞ ürək-ağciyər körüyü ilə və onsuz həyata keçirilir.

Postperikardiotomiya sindromu nədir?

Perikardiotomiyadan sonra əmələ gələn perikardit (naməlum etiologiyalı), 3 aya qədər müşahidə edilə bilər.

Əlamətləri nələrdir?

Hərarət

Döş qəfəsində ağrı, qulaqcıqların fibrillyasiyası

Halsızlıq

Perikardın sürtünmə küyü

Perikardial maye, plevral maye

Müalicəsi nədir?

QSİƏ dərmanlar, steroidlərlə (birgə və ya təklikdə), diuretiklər

Miokard infarktından sonrakı perikardit necə adlanır?

Dressler sindromu

Minimal invaziv aorto-koronar yanyol əməliyyatı nə deməkdir?

Kiçik torokotomiya ilə, AÜK olmadan daxili döş arteriyasının sol ön enən arteriyaya (mədəciklərarası arteriya) anastomoz edilməsi

Transmiokardial lazer revaskulyarizasiyası nədir?

Qanın miokard əzələsinə daha yaxşı nüfuz etməsi üçün lazer vasitəsilə miokardda kiçik dəliklər açılır.

Hansı ürəkdə transmural qan təchizatı geniş yayılıb?

Sürünənlərdə və insan dölündə

Gücləndirilmiş xarici kontrpulsasiya nədir?

Aortadaxili balon körüyünün xaricə tətbiq edilən formasıdır. Diastolda koronar, serebral və intestinal perfuziyanı yaxşılaşdırır və bu orqanlarda yeni kolloterallar əmələ gəlməsinə kömək edir.